
Foto: Happy TV
VREME KADA JE U SRBIJI BILO ZLATNO DOBA DEMOKRATIJE: Ili možda pozlata?
U Parizu 1868. godine, tada knežević Petar Karađorđević prevodi delo filozofa i političara Džona Stjuarta Mila „O slobodi“ na srpski jezik. Čuveno delo tog vremena nastanka ideologija, bujanja nacionalne svesti i nacionalizma je mladog kneževića ipak podsticalo na malo drugačiji diskurs i shvatanje pojma države i njenih institucija.
Pomenuta Milova knjiga urezala je u poimanje Petra Karađorđevića ideju liberalizma, parlamentarizma i demokratije uopšte, što su neminovno bili temelji njegovog političkog, zatim i vladarskog identiteta, ali na žalost ne i države koju je vodio od 1903.
Zbacivanje dinastije Obrenović i ubistvo kralja Aleksandra i kraljice Drage maja 1903, od strane vojne vrhuške, omogućilo je dolazak na vlast predstavnika dinastije Karađorđević, Petra, koji je krunisan 21. septembra 1904. godine.
Krvav pir je bio crv griže savesti novog kralja, koji ga je neprestano izjedao, pogotovo što na pritiske, najviše britanske kraljevske kuće i vlade da se kraljeve i kraljičine ubice kazne, nije mogao da odgovori pozitivno, jer mu je takav čin omogućio presto, a njegovi izvršioci su ga sačuvali samo za Petra.
No, nije bilo sve tako prosto, kralj, iako upamćen u narodnom sećanju kao dobar i bez mane, uglavnom mu je presto bio samo titula, ne i personifikacija vlasti.
Do 1903, vladari su bili čvrste ruke, u stalnom sukobu sa vojnom vrhuškom i radikalima, atentati su isto bili deo obračuna, poput Ivanjdanskog atentata na kralja Milana Obrenovića, dok su politički progonjeni svoje utočište nalazili van zemlje, primer Nikole Pašića i njegovog bega u Bugarsku.
Kralj Petar je bio prava ličnost za protivnike jake krune, većina je upravljala zemljom, ali kakva većina?
PREMIJERKA BRNABIĆ SA BEOGRADSKIM NADBISKUPOM NEMETOM: Razgovor o unapređenju već uspešne saradnje
Reč je o vodećim oficirima, kasnijim osnivačima organizacije „Ujedinjenje ili smrt“ (Crna ruka), ali i stalno preteći nastrojenim radikalima, koji su žudeli za vlašću, koju su doduše, s pravom i zasluživali, ako bismo uvažavali mišljenje seljaka i onih sa pravom glasa koje su svoje poverenje davali Narodnoj radikalnoj stranci.
Težnje pojedinaca, političkih i vojnih krugova, nisu mogle omogućiti san novog kralja o demokratiji, iako je ona bila bliže nego ikad, glas moćnika je bio jači od ostalih, oni su vodili zemlju, pritom kralja ističući više kao figuru, koja navodno ima uticaj i vlast.
Predgovor prevoda gorepomenute knjige, čini stub ideja kralja Petra, a ovde će biti istaknuta njegova poslednja rečenica: „Iz slobode članova jednog naroda, niče ukupna sloboda toga naroda“.
Pojam slobode za autora predgovora nije bio samo oslobađanje pokorene braće van granica Kraljevine Srbije, već i lične slobode, tada kao pojam, dosta nepoznat širim narodnim krugovima, a pritom vrlo opasan za vladajuće elemente.
DINAR JE TADA JAČE ZVEČAO OD ORDENJA!: Srpski vojnik nakon Prvog svetskog rata!
Ustaljenost priče o „zlatnom dobu srpske demokratije“ od 1903-1914, nije u potpunosti relevantna, jer pojedinac (kralj Petar), iako možda u osnovi časnih namera, nije imao moć da svoje ideje primeni na način da one postanu srž države i naroda, a kamoli tradicije, dok je isticanje vrednosti, koje su i danas aktuelne, bilo samo kao platforma iza koje su se nastavile borbe u državnom i vojnom vrhu, uz gušenje ideja slobode i demokratije.
Politički interesi, koji su se oslanjali često i na nacionalne nisu imali u vidu prava svih svojih građana, pogotovo ne onih koji su inkorporirani u sastav Kraljevine Srbije 1913, nakon Balkanskih ratova, pre svega stanovništva Kosova i Metohije i Vardarske Makedonije.
Radikali i ministar unutrašnjih dela Stojan Protić smatrali su da bi novoosvojene oblasti trebalo da imaju pravno inferiorniji status od ostalih delova Kraljevine, kroz primenu uredaba sa zakonskom snagom, ali ne i primenu Ustava Kraljevine, bar 5-6 godina.
Sa ovakvim stavom se slagao vojni vrh, Skupština je izglasala ovakav predlog uz amin Crne ruke, dok su socijalisti i naprednjaci ostali u manjini.
DIGAO SE PRAVEDNI SVET PROTIV ALOJZIJA STEPINCA: Upućene protestne note!
Liberali koji su predlagali vojnu vlast ostali su ignorisani. Novi stanovnici nisu dobili pravo glasa.
Priznavanje prava i sloboda u novoosvojenim oblastima postali su nešto kasnije aktuelni, iz straha od separatizma i posledicama koje je doneo Prvi svetski rat.
Struje „srbijanske“ i „srpske“ politike bili su u sukobu, doba Karađorđevića označilo je dominaciju druge struje, koja je na žalost, često demonstrirala manjak svesti o demokratiji, ili namerno gušenje iste u novoosvojenim oblastima, koje su vladajući krugovi smatrali kulturno i politički inferiornim, o čemu je Protić otvoreno govorio.
Za takvu politiku, treba ponoviti, kralj Petar ne bi mogao snositi odgovornost, što se ne može reći i za njegovog naslednika, koji nije imao toliko slobodumne ideale kao otac.
Demokratija je bila na vrhuncu u periodu o kom govorimo, ali nedovoljno da bi se konstatovalo da je u pitanju njeno zlatno doba, mada uzevši u obzir periodu nakon 1914, sve do danas, može se sa ponosom reći da je demokratija tada bila novorođenče, koje se nije snašlo u krugovima političkim i vojnim, a presudu mu je doneo Veliki rat.
Gledajte “Happy” kablovske kanale i to: “Moje happy društvo”, “Moj happy život”, “Moja happy zemlja” i “Moja happy muzika”.
Program se emituje kod kablovskih operatera “IrisTV” i “Supernova”, a možete ih pronaći na sledećim kanalima: “Moje happy društvo” - IrisTV / 171 ; Supernova / 71 | “Moj happy život” - IrisTV / 172 ; Supernova / 72 | “Moja happy zemlja” - IrisTV / 173 ; Supernova / 73 | “Moja happy muzika” - IrisTV / 174 ; Supernova / 74
Pročitaj još iz rubrike

BLAŽI I PROSEČNO VLAŽAN APRIL: Intenzivni prolećni pljuskovi paralisaće Srbiju

KAKO STATI NA PUT PREVARANTIMA: Sve češće prevare penzionera uznemiruju javnost

VLADA SRBIJE DONELA ODLUKU: Zajedničko obeležavanje Dana pobede sa Rusijom

OTVARANJE PLANIRANO ZA KRAJ JUNA: Radovi na najdužem tunelu u Srbiji završeni
